6 Cách luyện giọng tới nơi tới chốn

Hãy tưởng tượng cảnh một cô gái rất quyến rũ bước lên sân khấu, ai cũng trầm trồ ngưỡng mộ. Nhưng khi cô ấy mở miệng nói, bạn cảm giác như bị đấm vào tai. Liệu ấn tượng ban đầu kia có còn hay không? Giọng nói và cách luyện giọng quan trọng vậy đấy.

Nếu như im lặng là vàng, nói hay nói chuẩn sẽ là kim cương. Cho nên phải biết cách luyện giọng!

Vậy điều gì đang cản trở viên kim cương của bạn lấp lánh? Giọng nói lí nhí làm bạn thiếu tự tin? Tật nói ngọng làm bạn khó chịu? Giọng địa phương làm bạn xấu hổ? Bạn nói một lúc là rát cổ? Cho dù là gì, thì cách luyện giọng với 6 chữ vàng sẽ giúp bạn tới nơi, tới chốn.

Bản thân tôi tự thấy giọng nói mình cũng không đặc sắc lắm khi trò chuyện. Song khi thuyết trình, tôi nhận được lời khen, “Giọng anh ấm áp lắm”, rồi có bạn comment khi nghe Audio tôi làm, “Giọng anh như thôi miên ấy, mẹ em bị khó ngủ thế mà ngủ lúc nào không hay.”

Thật ra bí mật cũng chẳng có gì cao siêu. Tôi tình cờ tìm khám phá ra cách luyện giọng với 6 chữ vàng, và kiên trì luyện tập chúng. Nếu nó đã giúp được tôi thay đổi giọng nói của mình, thì nó cũng sẽ giúp được bạn. 6 chữ vàng đó là gì? Đó là “Thở tới nơi, nói tới chốn”.

Cách luyện giọng: Thở tới nơi

Bản chất giọng nói là gì? Hãy làm thử hai thí nghiệm dưới đây.

Thí nghiệm #1: Hãy thử vừa hít vào, vừa nói to chữ A.

Nếu làm được, bạn chắc là… siêu nhân. Vì khi nói, chúng ta thở ra.

Thí nghiệm #2: Hãy đặt tay vào giữa cổ bạn và nói chữ A.

Bạn có thấy có gì đó rung lên bên trong không? Đó là dây thanh quản của bạn.

Bản chất của giọng nói là gì? Đó là âm thanh phát ra từ miệng bạn. Tại sao âm thanh lại phát được ra? Đó là do hơi thở. Tại sao hơi thở ra lại tạo âm thanh? Là do luồng hơi đi ra làm rung dây thanh quản.

Hơi thở và giọng nói là đôi bạn thân. Nếu làm chủ được hơi thở, bạn sẽ làm chủ được giọng nói. Thực tế là, hầu hết mọi người đều hít thở không tới nơi, nên khó mà nói được tới chốn, giọng của họ lí nhí, yếu ớt, nói không được lâu. Vậy thở không tới nơi là sao? Đó là hít thở nông.

Các bác sĩ nói hầu hết mọi người hít thở nông, vai và ngực nâng lên khi hít vào, và đây là cách thở sai. Nó chỉ lấp được phần phổi phía trên, lượng ô-xi cung cấp ít, dẫn tới không chỉ giọng nói yếu, mà tình trạng ứ đọng khí trong phần phổi còn lại sẽ sinh ra các bệnh đường hô hấp.

Giờ bạn đã hiểu tại sao trẻ con lại có thể khóc to hơn người lớn quát, khóc lâu hơn người lớn than. Vì chúng được luyện hít thở sâu từ bé. Bạn không tin ư, hãy xem clip dưới đây và để ý cái bụng phập phồng của đứa bé, đó mới là cách thở đúng. Xem xong, tôi sẽ có một câu hỏi dành cho bạn.

Câu hỏi dành cho bạn là: Bạn không phải cũng từng là một đứa bé ư? Chính xác, bạn đã từng hít thở sâu… cho tới khi bạn quên mất thói quen hữu ích này (và ngày càng trở nên già hơn). Do đó, hãy nhớ: Hít thở sâu, vừa nói được lâu, vừa sống thật lâu!

Cách luyện giọng #1 – Hít thở sâu, nói lâu hơn

Một số người khi đọc được lợi ích của hít thở sâu, họ thử và làm được ngay. Song nhiều người lại gặp khó khăn, vậy cách luyện tập cụ thể ra sao cho hiệu quả? Dưới đây là một vài mẹo.

  • Mẹo #1 – Bạn hãy nằm xuống và tập. Nhiều người chỉ đứng, đặt một tay lên ngực, tay kia lên bụng, và cố sao cho khi hít vào thì bụng phồng lên song mãi không làm được. Mẹo là bạn hãy nằm xuống và thử, sẽ dễ hơn.
  • Mẹo #2 – Khi tập, hãy đặt một vật nặng trên bụng. Sau đó cố gắng hít vào thì phình bụng ra, cố nâng vật nặng lên càng cao càng tốt. Mẹo này hiệu quả vì nó tạo cho bộ não một mục tiêu rất rõ ràng.
  • Mẹo #3 – Khi tập, hãy nhắm mắt lại, tập trung sự chú ý vào phần bụng. Hít vào, bạn hình dung luồng không khí đi qua mũi, tràn xuống sâu, sâu, sâu nữa, tới tận đáy phổi, làm bụng phình lên.

Bạn có thể thực hành ba mẹo trên cùng lúc ngay trên giường, ngay khi thức dậy, hãy lấy một cái gối đặt lên bụng, và tập hít thở sâu mỗi ngày, cho tới khi việc thở bằng bụng trở thành phản xạ, bạn không cần phải suy nghĩ nữa, giọng nói lấy hơi bụng sẽ to hơn, vang hơn.

Song song với tập thở bụng, bạn hãy tập thói quen chủ động hít vào trước khi nói bất cứ câu nào. Hít vào thật nhanh, hít bằng cả mũi lẫn miệng, sau đó mới bắt đầu mở miệng nói. Bạn có thể bắt đầu ngay với Blog này, mỗi khi thấy một dấu chấm, hãy hít thở, rồi đọc tiếp.

Cách luyện giọng #2 – Khởi động họng, nói khỏe hơn

Nếu không khởi động trước khi bơi, sẽ rất dễ bị chuột rút. Còn nói thì sao? Bạn có cần khởi động để tránh méo mồm không? Bạn sẽ không bị méo mồm đâu, song nếu biết khởi động họng, thì bạn sẽ không chỉ nói “trơn mồm” hơn, mà cổ họng còn đỡ đau rát khi nói lâu.

Bài tập AEIOU: Hít vào một hơi thật sâu, thở ra nói chữ A thật dài cho tới khi hết hơi. Chú ý: Khi hít vào, hít nhanh và sâu, dùng cả mũi lẫn miệng. Còn thở ra cố gắng thở chậm, phát ra chữ A càng lâu càng tốt. Sau đó tập tương tự với các nguyên âm E, I, O, U, Ê, Ô, Ơ, Ư…

Đây là một bài tập mà tôi thường dùng trước lúc lên sân khấu thuyết trình, làm xong một cái là thoải mái ngay. Điều thú vị nữa là khi thực hiện bài tập trên vào sáng sớm khi thức dậy sẽ vừa giúp bạn tỉnh ngủ hơn, vừa giúp đẩy hết khí độc ra ngoài, vô cùng thoải mái.

Cách luyện giọng #3 – Tăng âm lượng, nói to hơn

Bạn nói nhỏ, nói lí nhí ư? Bí quyết để nói to hơn thật ra không phải là bạn gắng sức gào lên khản cổ, mà là bạn lấy hơi nhiều hơn, mở miệng rộng hơn, hơi ra nhanh hơn, thì sẽ to hơn.

Bài tập để làm chủ âm lượng là “Đếm to dần từ 1 tới 10”: Hít nhẹ, nói số 1, miệng mở nhỏ; Hít nhiều hơi hơn xíu, nói số 2 với miệng mở to v.v… Hít thật sâu hết cỡ, nói số 10 với miệng mở rộng hết cỡ.

Sau một thời gian luyện “thở tới nơi” với các bài tập trên, bạn sẽ rất ngạc nhiên vì thấy giọng nói mình bắt đầu thay đổi. Bạn sẽ thấy nói được lâu hơn, to hơn, khỏe hơn trước đây nhiều. Song nói to hơn, mà vẫn bị ngọng thì đâu có ổn? Nên bạn cần tới ba chữ vàng tiếp theo.

Cách luyện giọng: Nói tới chốn

Chắc không ít lần bạn thấy ai đó gặp tình huống dở khóc dở cười do nói ngọng, nói giọng địa phương gây ra. Vậy bản chất của nói ngọng hay giọng địa phương là gì? Nếu bạn nắm được bí mật này, thì bạn không chỉ tự giúp bản thân, mà còn chỉ được cho họ cách luyện giọng.

Bí mật đó tóm gọn lại là: “Tròn vành, Rõ chữ, Dấu má chuẩn”. Nói không rõ, hay giọng địa phương… là do sự sai khác của ba thứ này. Tròn vành tức là bạn nói chuẩn các nguyên âm; Rõ chữ là phát âm rõ các phụ âm; Dấu má chuẩn là các dấu của bạn đặt đúng với độ cao của nó;

Cách luyện giọng #4 – Tròn vành

Do thói quen mà nhiều địa phương đọc chữ E không phải là E, mà có lẫn chữ I vào thành iE. Họ nói “Em ơi, anh bảo nè” sẽ nghe thành “iEm ơi, anh bảo nìe”; Hoặc có nơi thì A dính với O thành oA. Họ nói “Đi làm đi” sẽ nghe thành “Đi loàm đi”. Chính sự kết hợp các nguyên âm này tạo ra sai khác.

Nếu bạn muốn thay đổi giọng nói theo chuẩn giọng Bắc, thì phải tập nói rõ ràng các nguyên âm: A là A, E là E… chứ không kết hợp thành oA, iE… Cái này gọi là nói tròn vành. Để thay đổi giọng nói cho tròn vành, bạn cần để ý tới khẩu hình, tức là vị trí đặt hàm, mở miệng.

cách luyện giọng - phát âm tròn vành A-E-I-O-U

Bạn hãy dành thời gian tập nói các nguyên âm theo đúng khẩu hình như hình trên, hoặc tốt nhất là xem clip trong khóa học luyện giọng ở cuối Blog và bắt chước theo. Sau 1 – 2 tuần liên tục luyện nói chuẩn các nguyên âm A, E, I, O, U… tự nhiên giọng nói sẽ trở nên rõ ràng hơn.

Cách luyện giọng #5 – Rõ chữ

Tương tự như nguyên âm, cách nói các phụ âm cũng tạo ra giọng địa phương. Giọng Bắc thường phân biệt khá rõ phụ âm đầu và cuối, họ ít khi lẫn lộn giữa “Lẫn lộn” và “Nẫn nộn”, hay “cái Khăn” và “cái Khăng”; Giọng Nam thì V hay D đều nghe như D, nói “Vui vẻ” nghe ra “Dui dẻ” v.v…

Hãy thử bật thời sự các kênh Bắc, Trung, Nam và theo dõi vài phút, để ý các phụ âm là sẽ nhận ra ngay sự khác biệt đó. Thật là khó để đánh giá giọng vùng nào hay hơn, tốt nhất là cứ luyện nói cả ba giọng, để có thể linh hoạt thay đổi giọng nói khi cần.

Ngoài ra nhiều bạn muốn sửa giọng nói ngọng chữ N và L mà mãi không được. Bí quyết nằm ở cách bạn đặt lưỡi. N (Nờ) và (Lờ) đều giống nhau ở phần “ờ”, khác nhau là cách đặt lưỡi. Bạn hãy thử nói “Ờ” thật dài, đồng thời thay đổi vị trí lưỡi các kiểu mà xem.

cách luyện giọng trị nói ngọng - phát âm chữ L

Bạn sẽ nhận ra chữ L thì lưỡi cong lên, đầu lưỡi chạm một chút vào hàm trên, sau đó khi phát âm thì đá ra. Còn chữ N thì lưỡi bẹt, và tiếp xúc hầu hết với hàm trên như là ngón tay bấm vào vậy, sau đó khi phát âm thì hạ xuống. Hãy để ý lưỡi của bạn khi nói các chữ có L và N.

Cách luyện giọng #6 – Dấu má chuẩn

Dấu má là yếu tố ảnh hưởng khá nặng tới giọng các vùng miền. Tiếng Việt chúng ta có sáu thanh là ngang, ngã, hỏi, huyền, nặng, sắc. Tương tự như nguyên âm, việc nói kết hợp giữa các thanh này sẽ tạo ra sự khác biệt của các giọng địa phương.

Chẳng hạn, giọng Bắc phân biệt rất rõ dấu hỏi và ngã, còn giọng Miền Trung thì hai dấu này đều được phát âm nửa vời, có lúc trầm xuống gần với dấu nặng. Ví dụ, “Bố ơi, mẹ đã ngủ rồi.” thì nghe như “Bộ-ố ơi, mẹ đạ-á ngủ rồi?” từ Đã nghe như là “Đạ” và “á” đọc nhanh kết hợp.

Cách luyện giọng chuẩn dấu má là bạn hãy tập nói câu này: “Bố ơi, Mẹ đã ngủ rồi.” Câu này đặc biệt ở chỗ nó có đủ 6 thanh. Nếu bạn muốn bắt chước dấu má của vùng nào, thì hãy nhờ người vùng đó đọc câu này lên, ghi âm lại, rồi bạn cũng ghi âm mình nói để so sánh (P.s. Sau khi nhờ họ nói xong, bạn có thể đáp, “Cám ơn con, ngoan quá.” để Troll họ ^^!)

Cách luyện giọng để nói cuốn hút hơn?

Nhiều bạn không gặp khó khăn nói ngọng, nói giọng địa phương, thậm chí nói rất khỏe, có thể nói lâu bao nhiêu tùy thích. Vấn đề là họ nói mà… không có ai nghe cả. Cách luyện giọng là gì? Thật ra để thu hút người nghe, bạn cần hai thứ: Một là nội dung sinh động; Hai mới là giọng nói cuốn hút.

Để xây dựng nội dung sinh động, bạn có thể tham khảo bài Bí quyết thuyết trình TNT cũng như hành trình chia sẻ 52 cách thuyết trình từ nhà vô địch. Còn để có giọng nói cuốn hút, thì có rất nhiều mẹo, hãy để lại Email ở dưới để được bật mí cách luyện giọng số #7 để gia tăng sự cuốn hút khi nói ngay nhé!

Tặng thêm cách luyện giọng #7

Theo nghiên cứu, bộ não có thể tiếp nhận một lượng thông tin khá lớn, tương đương với 800 từ/phút. Còn tốc độ nói thông thường trong khoảng 90 – 140 từ /phút. Bây giờ bạn đã hiểu tại sao người ta lại dễ mất tập trung khi nghe giảng rồi chứ? Do bộ não… không có việc để làm.

Cho nên ngoài việc thu hút bằng cách nói sinh động, giúp cho bộ não hình dung ra thứ bạn nói, thì tốc độ nói cũng cần phải nhanh. Có thể bạn nghĩ nói nhanh sẽ khiến người nghe bị mệt song thật ra nói nhanh, nói liên tục thì mới mệt. Còn nếu bạn nói nhanh, nhưng có điểm nhấn thì sẽ rất khác. Điểm nhấn tức là gì? Tức là những khoảng lặng, vừa để cho người nghe nghỉ, vừa để suy ngẫm điều bạn vừa nói.

Một sai lầm mà hầu hết các diễn giả đều mắc, đó là sợ những khoảng lặng, nên cố gắng lấp chỗ trống đó bằng những tiếng ậm ừ, ờm à hoặc nói liên tục… việc này thật ra làm khán giả rất mệt vì phải nghe nhiều. Rồi sau khi đưa ra một câu hỏi, họ tiếp tục nói luôn mà không để cho khán giả có cơ hội suy nghĩ về câu hỏi đó. Việc này vừa làm mất kết nối với khá giả, vừa biến họ thành người độc thoại trên sân khấu. Những diễn giả bậc thầy thì khác, họ biết khoảng lặng là một thứ vô cùng cần thiết, họ làm chủ khoảng lặng.

Do vậy, hãy tập thói quen sau khi đặt ra một câu hỏi thì chờ một chút, quan sát phản ứng của khán giả, rồi mới tiếp tục nói, bạn sẽ thấy vô cùng khác biệt. Ví dụ, bạn hỏi, “Đã bao giờ bạn từng cười vỡ bụng chưa?” sau đó chờ vài giây, quan sát khán giả, bạn sẽ thấy một vài cái miệng cười, lúc đó bạn mới tiếp tục bài nói. Khi làm như vậy, khán giả không chỉ cảm nhận được sự bình tĩnh tự tin của bạn, mà sự kết nối cũng sẽ tăng lên.

Bạn muốn tìm hiểu thêm về cách luyện giọng?

Hi vọng những thông tin trên bổ ích cho bạn. Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn, bạn có thể dành ít phút xem Clip hướng dẫn của chị Hải, từ một người có giọng nói chanh chua chợ búa, chị ấy đã luyện tập để trở thành chủ tịch CLB luyện giọng I Love My Voice.

Nếu bạn quan tâm thì cũng có thể tham khảo thêm khóa học luyện giọng Online này của chị Hải, tôi đã học và khám phá được rất nhiều điều bổ ích cho bản thân. Tôi thích chị này vì giọng của chị ấy có được là do sự luyện tập, tuy không hoàn hảo nhưng cũng khá bá đạo rồi ^^!

15 Comments

15 Awesome Comments



Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

  1. Nguyễn Bảo My says:

    Anh Fu ơi thí nghiệm #2 thì đấy là sinh lí bình thường của con người ạ:
    Lồng ngực trẻ sơ sinh tương đối ngắn, hình trụ, đường kính trước sau gần bằng đường kính ngang. Xương sườn nằm ngang và thẳng góc với cột sống. Cơ hoành nằm cao và cơ liên sườn chưa phát triển đầy đủ nên “thở bụng” và tần số thở nhiều hơn người lớn.
    Khi trẻ biết đi, lồng ngực thay đổi. Xương sườn nằm chếch xuống. Đường kính ngang tăng nhanh và gấp đôi đường kính trước sau nên “thở ngực”
    Kiểu thở cũng thay đổi tùy lứa tuổi và giới, nữ hay thở ngực và nam hay thở bụng. còn lại là thở hỗn hợp.
    Nên là em nghĩ có lẽ không cứ phải thở bụng thì mới hít thở sâu và hiệu quả ạ.

    • Anh 100% thở bụng, và kinh nghiệm cho thấy khi so khả năng nói bền, nói lâu, kể cả nín thở thì hơn hẳn hầu hết các bạn thở ngực. Bản thân anh cũng có sự thay đổi từ khi luyện tập được thở bụng, sức khỏe, sự vui vẻ lúc nào cũng có thừa. Có gì em Google thêm chủ đề này nhé, thở bụng có nhiều lợi ích.

  2. Thu Phương says:

    Nhớ hồi nhỏ tập mãi không nói được chữ L, toàn nói thành N, mẹ em cũng chỉ phải cong lưỡi lên. Thấy tập hoài khó quá mất kiên nhẫn nói liên tục chữ N: NNNNNNNN. Lát sau lẹo lưỡi nói thành chữ L: NNNNNNNNNNLLLLLLL. Mẹ em thấy vậy thốt lên được rồi kìa, kêu em đọc lại chữ L thì vẫn không được. Sau đó em tiếp tục nói liên tục chữ N, nói riết mới biết cong lưỡi như thế nào để nói chữ L. Kể cũng may, vì ngày hôm sau em học chữ cái L, ai không đọc được bị “kẻ tay”, lúc đó là hồi lớp 1 (ÓvÒ”)

  3. Chi says:

    Phần thở bằng bụng em làm ngược lại được không anh: khi hít vào thì bụng lõm xuống, khi thở ra thì bụng phình lên ạ. Vì em thấy làm vậy dễ hơn ạ^^

  4. văn toàn says:

    anh nói rõ hơn về phần ngọng dấu ngã và hỏi đc ko ạ.em nói ngã thành ngá,hỏi thành họi mãi mà ko sửa đc

    Cám ơn anh 🙂

    • Em đọc câu “bố ơi, mẹ đã ngủ rồi” ghi âm lại, sau đó so sánh với bản chuẩn. Mai anh sẽ update câu đó lên youtube để em so sánh, cứ tự làm, tự sửa, so sánh cho tới khi giống thì thôi ^^!

    • văn toàn says:

      vâng ạ ,
      e cảm ơn ạ

    • toàn says:

      a có video phân biệt đầu mình miền bắc ko ạ

  5. nguyễn minh nhật says:

    đúng cái mình cần, c.ơn a nhiều =))

  6. Đức Châu says:

    thật tuyệt vời.. cảm ơn a phương nhiều.

  7. Nguyễn Vu Hoan says:

    Bài viết của a Phương hay quá, e phải tập luyện lại giọng cho hay mới được.

  8. Phạm Trần Minh Trí says:

    Hay quá anh ơi 😀

  9. Tuấn Anh says:

    dạo này không biết có bao nhiêu là bài luyện giọng của các blog khác. E vẫn kiên trì đợi a ra blog này 🙂

Bạn có câu hỏi?