Sơ đồ tư duy, 1 ảo tưởng 2 sai lầm 3 giải pháp...

Trong một hội thảo, tôi hỏi khán giả, “Hãy giơ tay nếu bạn biết tới Sơ đồ tư duy?” 100% giơ tay. Tôi hỏi tiếp, “Ai dùng và thấy ghi nhớ tốt hơn?” Khoảng 20% giơ tay. Để cho chắc, tôi hỏi thử, “Ai dùng và kết quả vẫn thế, thậm chí tệ hơn?” Lần này 80% giơ tay. Tôi không ngạc nhiên vì… ngày xưa tôi cũng thế!

Ảo tưởng: Sơ đồ tư duy giúp ghi nhớ tốt?

Ngày xưa, khi đang ngập đầu với đống bài vở chất như núi, tôi tình cờ vớ được cái phao là Sơ đồ tư duy. Với tôi lúc đó, Sơ đồ tư duy như một công cụ vạn năng. Lập tức, tôi lùng sục tất cả các sách ca ngợi và viết về nó và bắt đầu áp dụng cho mọi thứ.

các sách về sơ đồ tư duy của Tony Buzan

Click để tìm hiểu bộ sách về Sơ đồ tư duy của cha đẻ Tony Buzan

Và sau một thời gian…

  1. Tôi cảm thấy vẽ Sơ đồ tư duy rất mất thời gian, thà học cách cũ còn nhanh hơn!
  2. Nhiều lúc vẽ xong cái Sơ đồ tư duy thật là đẹp, nhưng chỉ nhớ… mỗi hình trung tâm.
  3. Khi so sánh với những Sơ đồ tư duy đẹp của người khác, tôi thấy hoa tay của mình chưa nở…

Và thế là tôi bỏ bẵng sơ đồ tư duy một thời gian. Cho tới một ngày đẹp trời, tôi được giới thiệu cuốn sách Tôi Tài Giỏi Bạn Cũng Thế. Với cách viết đơn giản mà sinh động, Adam Khoo không chỉ cung cấp động lực, mà còn giúp tôi hiểu sâu hơn các nguyên lý trí nhớ. Nhờ đó, tôi không những thành thục hơn về sơ đồ tư duy, mà còn “nâng cấp” nó để vượt qua môn Triết Học với điểm số như mơ (so với bạn bè) là 8.5/10!

Bản chất của Sơ đồ tư duy là gì?

Ngay từ khi ra đời, Sơ đồ tư duy đã được PR một cách mạnh mẽ nhờ cha đẻ Tony Buzan, và đã trở thành một hiện tượng trên thế giới. Song hầu hết mọi người dùng nó một cách gượng ép, dẫn tới không hiệu quả. Suy cho cùng, bản chất của Sơ đồ tư duy là một cách sắp xếp lại thông tin, thay vì ghi chép theo từng dòng, thì bây giờ bạn viết từ giữa tờ giấy ra!

Và nếu sau khi dùng Sơ đồ tư duy, bạn có cảm thấy ghi nhớ tốt hơn, thì thực ra là do một trong các nguyên nhân sau:

  1. Do phương pháp mới, nên cảm giác hào hứng kích thích não bộ, góp phần tăng khả năng ghi nhớ.
  2. Khi vẽ bạn sử dụng màu sắc, kích thích thị giác và não bộ, làm tăng mạnh khả năng ghi nhớ.
  3. Sắp xếp hết thông tin lên một tờ giấy sẽ giúp bộ não có cái nhìn toàn cảnh, sẽ dễ nhớ hơn.

Khi số lượng bài trở nên nhiều hơn, bạn phải vẽ nhiều sơ đồ tư duy hơn, yếu tố số 1 sẽ không còn hữu hiệu như trước nữa. Song yếu tố số 2 và 3 sẽ vẫn bền vững, nếu bạn biết các bước vẽ hiệu quả.

Các bước vẽ sơ đồ tư duy hiệu quả?

Hãy dành ít phút để khám phá cách vẽ sơ đồ tư duy với sự hướng dẫn trực tiếp từ Adam Khoo – Tác giả của Tôi Tài Giỏi Bạn Cũng Thế, đã từng, và hiện vẫn dẫn đầu trong dòng sách về phương pháp học tập.


Vậy là bạn đã hiểu bản chất và nắm được cơ bản các bước vẽ Sơ đồ tư duy. Vậy còn 2 sai lầm làm giảm hiệu quả của Sơ đồ tư duy, cũng như 3 giải pháp để nhân đôi sức mạnh của nó là gì? Hãy tiếp tục khám phá.

Sai lầm #1 – Sơ đồ tư duy, càng đẹp càng tốt.

Tôi đã từng tổ chức một thí nghiệm có tên gọi là bí mật “hình gợi nhớ”. Nó giúp nhiều học viên của tôi thêm tin vào khả năng của mình khi vẽ sơ đồ tư duy, cũng như giúp rút ngắn thời gian vẽ. Tin vui là ngay tại đây, ngay lúc này bạn cũng có thể được tham gia thí nghiệm này. Hãy dành ít phút cho clip dưới đây nhé!


Kết quả của bạn thế nào? Bạn có thể tham khảo thêm kết quả của mọi người tại đây.

Theo đó thì tin vui cho những ai tự tin rằng “mình vẽ xấu”. Sơ đồ tư duy đẹp lung linh chỉ thích hợp để trưng bày trong các cuộc thi. Còn để ghi nhớ thì bạn không cần đẹp, song cần những hình ảnh loại 3 – ký hiệu đơn giản mà ấn tượng. Tôi gọi chúng là những hình gợi nhớ, vì chúng gợi bạn nhớ ra từ cần nhớ. Còn hình vẽ đẹp, thường chỉ mang tính minh họa, và bạn chỉ nhớ hình hơn là nhớ từ.

Bên cạnh đó, nhiều người khuyên dùng càng nhiều màu càng tốt. Đồng ý rằng màu sắc sẽ tăng khả năng ghi nhớ, nhưng nếu bạn dùng quá nhiều thì sẽ mất thời gian để đổi bút, mở nắp, đóng nắp. Với tôi, chỉ cần 4 màu, với sự đan xen hợp lý là ổn. Ví dụ dưới đây là một sơ đồ nói về các bước vẽ sơ đồ tư duy. Trông nó khá sặc sỡ, nhưng thực ra chỉ có 4 màu chủ đạo: Đỏ, Tím, Xanh lá, Xanh biển. Và bạn nên dùng bút nước thì tốt hơn là bút chì màu, và nét nhỏ hơn bút dạ nên dễ vẽ.

sơ đồ tư duy về các bước vẽ sơ đồ tư duy chi tiết

Sai lầm #2 – Chỉ có một dạng Sơ đồ tư duy?

Nếu phải vẽ sơ đồ tư duy cho nội dung dưới đây, bạn sẽ vẽ như thế nào?

bạn có vẽ sơ đồ tư duy cho bài này được không?

Với bài ở trên, sẽ càng rối hơn nếu bạn vẽ một sơ đồ tư duy với hình trung tâm là con cọp, và các nhánh tỏa ra xung quanh. Thật ra, bạn chỉ cần vẽ một sơ đồ đơn giản như bên dưới, là có thể hiểu và nhớ được toàn bộ. Thậm chí còn biết thêm là con cọp nào bị cắn hai lần ^^!

Sơ đồ tư duy vs sơ đồ quan hệ

Đáp án là 9 con cọp. 5 con trong bài và 4 con trên hình vẽ ^^!

Dạng sơ đồ trên được gọi là sơ đồ quan hệ, biểu diễn mối quan hệ giữa các từ khóa. Và sai lầm thứ hai là mọi người thường áp dụng một dạng sơ đồ duy nhất với hình trung tâm ở chính giữa cho bất cứ đoạn văn bản nào. Nhưng sự thật là nếu dùng sai dạng sơ đồ, sẽ chỉ làm cho thông tin trở nên rối bời.

Kinh nghiệm là nếu văn bản có các ý chính độc lập, bạn có thể dùng sơ đồ tư duy với hình trung tâm ở giữa, các nhánh tỏa ra như mặt trời, mỗi nhánh nói về một ý. Còn nếu đoạn văn bản có các ý liên quan chặt chẽ tới nhau, mô tả một tiến trình, một khái niệm nào đó, thì nên dùng sơ đồ quan hệ.

sơ đồ tư duy vs sơ đồ quan hệ

Vậy là bạn đã hiểu bản chất, cũng như biết được hai sai lầm phổ biến đang khiến nhiều người áp dụng sơ đồ tư duy không hiệu quả. Vậy giải pháp để khắc phục và nâng cao hiệu quả vẽ sơ đồ tư duy là gì?

Giải pháp #1 – Lọc khóa và định dạng sơ đồ tư duy

Lọc từ khóa là bước quan trọng, nhưng lại hay bị bỏ qua nhất khi vẽ sơ đồ tư duy. Lợi ích đầu tiên, nó sẽ giúp bạn hiểu bài hơn, từ đó xác định được dạng sơ đồ cần vẽ, cũng như các bố trí và phân vùng hợp lý.

nên lọc khóa trước khi làm sơ đồ tư duy nhé bạn!

Thứ hai, lọc khóa sẽ làm giảm số chữ trên sơ đồ của bạn. Khi nhìn thấy _________________ bộ não sẽ được kích thích, khoảng trống giữa các từ sẽ khiến bộ não phải suy nghĩ về sự liên kết giữa các từ đó. Điều này giúp gia tăng hiệu quả ghi nhớ. Thứ ba, khi bạn chỉ dùng từ khóa, bạn sẽ có thêm không gian để vẽ hình, một yếu tố rất quan trọng giúp tăng khả năng ghi nhớ của sơ đồ tư duy.

Làm sao để lọc từ khóa trong sơ đồ tư duy?

Tôi thường coi đoạn văn bản là một bộ phim ngắn, và bắt đầu đi tìm các nhân vật chính, nhân vật phụ và khoanh tròn chúng lại. Khi xác định được chúng và hiểu sự kết nối giữa chúng, tôi mới bắt đầu vẽ. Ngoài ra còn có một cách khá đơn giản nữa để xác định từ khóa là bỏ đi các từ thừa, bạn có thể tham khảo ví dụ cụ thể về việc lọc khóa trong bài viết “Làm phao câu nghệ thuật”

lọc khóa cho sơ đồ tư duy

Giải pháp #2 – Dùng hình gợi nhớ trên sơ đồ tư duy.

Một lần nữa, bạn có ghi nhớ tốt hay không phụ thuộc rất nhiều vào các hình ảnh trên sơ đồ tư duy. Nếu như bạn muốn nhớ tất cả nội dung trên sơ đồ tư duy, thì có một nguyên tắc cực kỳ quan trọng là: 1 từ – 1 hình. Tức là mỗi một từ phải có một hình ảnh đi kèm (hoặc thay thế bằng ký hiệu).

Khi thực hiện thí nghiệm “bí mật hình gợi nhớ” online và theo dõi kết quả, tôi thấy cũng tương tự như offline. Hầu hết mọi người đều nhớ được các từ như tư cách, tính cách, mối tình… bởi vì tôi đã sử dụng những hình ảnh gợi nhớ. Bản chất là nâng cấp game “đuổi hình bắt chữ”.

sơ đồ tư duy đẹp

Để tạo ra hình gợi nhớ, bạn hãy chọn bất cứ một chữ nào dễ liên tưởng trong từ đó. Rồi vẽ ký hiệu cho nó, và giữ nguyên từ còn lại. Ví dụ “xích đạo”, hãy vẽ sợi xích và để nguyên chữ đạo. Hoặc nếu bạn tự tin, thì có thể chế biến luôn cả hai chữ. Ví dụ “thảo nguyên”, tôi vẽ một đám cỏ (thảo) và ký hiệu 100% (nguyên chất).

Với cách làm đó, bạn có thể nhớ được chính xác từng vị trí của từng từ trên sơ đồ. Còn với những con số như ngày tháng lịch sử, bạn có thể tham khảo cách nhớ số trong bài “Chinh phục đỉnh pi” hoặc cuốn sách Numagician, nơi tôi dành 5 năm để biến hóa những con số thành hình ảnh thú vị.

sách Numagician cũng có nói về sơ đồ tư duy nhé!

Giải pháp #3 – Vẽ nhiều lần để ôn tập sơ đồ tư duy

Với cách học truyền thống, thì để ôn lại bạn cứ đọc đi đọc lại nhiều lần. Nhưng với sơ đồ tư duy, thì cách ôn lại hiệu quả nhất không phải là bạn đọc đi đọc lại sơ đồ đó, mà là vẽ đi vẽ lại nó nhiều lần. Chính vì thế, tôi mới khuyên bạn không nên vẽ quá đẹp, mà hãy luyện tập tạo ra những ký hiệu gợi nhớ như trên, để khi vẽ lại bạn sẽ vẽ rất nhanh!

Ngoài ra, nhiều bạn cũng gặp một tình trạng là vẽ sơ đồ tư duy hay bị lệch chứ không cân đối. Chẳng có gì là hoàn hảo trong lần đầu tiên, nên cách khắc phục hiệu quả nhất của những sơ đồ vẽ lệch này là bạn… vẽ lại một lần nữa. Cách này vừa giúp sơ đồ cân đối hơn, vừa giúp bạn thuộc luôn (thường vẽ khoảng 3 lần là thuộc).

Và mỗi lần vẽ lại, bạn nên vẽ trên một tờ giấy nhỏ hơn. Điều này không những giúp giảm thời gian vẽ, mà còn kích thích bộ não phải sáng tạo hơn khi: bỏ bớt những từ khóa không cần thiết; tạo ra những hình gợi nhớ đơn giản và gọn gàng hơn. Nhờ đó mà hiệu quả sẽ lại được nâng cao hơn nữa.

Kết luận: Sơ đồ tư duy

Tóm lại khi bạn áp dụng sơ đồ tư duy vào việc học, bạn chớ bắt tay vào vẽ ngay, hãy thực hiện các bước theo đúng nguyên lý trí nhớ. Tìm từ khóa, xác định dạng sơ đồ và khi vẽ hãy sử dụng các hình gợi nhớ. Và sơ đồ bạn tạo ra không nhất thiết phải giống sơ đồ tư duy với hình trung tâm ở giữa, nhưng nó sẽ giúp bạn ghi nhớ tốt hơn!

Bonus: Với bạn nào thích các phần mềm sơ đồ tư duy dùng trên máy tính, bạn có thể tham khảo bên dưới. Dùng phần mềm có thể hạn chế khả năng ghi nhớ bài, nhưng nếu bạn ứng dụng trong công việc, phát triển ý tưởng, xây dựng mục tiêu, quản lý dự án… thì vô cùng tiện dụng.

X-mind – Một công cụ miễn phí với đầy đủ những chức năng chuyên nghiệp. Tôi vẫn hay dùng công cụ này để phát triển ý tưởng và quản lý nội dung những cuốn sách mình đang viết. Tải phần mềm FREE tại đây. 

phần mềm xmind sơ đồ tư duy

Mindomo.com – Đây là một phần mềm hỗ trợ bạn vẽ sơ đồ tư duy và chia sẻ cho mọi người online. Hãy đăng ký một tài khoản FREE tại đây.

phần mềm sơ đồ tư duy

Chúc bạn sớm thành thục sơ đồ tư duy!

fususu, thay đổi bản thân, cải thiện trí nhớ, cách học tiếng anh hiệu quả, câu nói hay, châm ngôn hay, mẹo hay, phát triển bản thân

Nói chung, học hành, làm việc, đưa ra những lựa chọn v.v… dù bạn làm gì thì cũng phải dùng tới.. não. Thượng đế ban cho chúng ta bộ não có tiềm năng tương đương nhau, chắc là ngài quên gửi hướng dẫn sử dụng thôi. Nếu tối ưu được bộ não, bạn chắc chắn sẽ thành công trong mọi lãnh vực. Đó là lý do tôi cho ra đời cuốn sách Numagician.

Click để cài đặt app di động

Nếu một người trí nhớ cũng “cá vàng” như tôi có thể nhớ được dãy dài 512 số (và gần đây là 1000), giải quyết những tập đề cương dày cộp, đạt 28/30 thi đại học, thì không có gì là bạn không thể làm được! Tất cả những gì bạn cần chỉ là chìa khóa để giải phóng sức mạnh não bộ. Hãy tìm hiểu thêm hoặc tải ngay bản đọc thử bạn nhé!

Click để Download

P.s. Hiện đang có chương trình tặng khóa học nhớ nhanh 1000 số Pi kèm sách. Ngoài ra, để hiểu thêm về sách sẽ giúp bạn như thế nào, bạn cũng có thể đọc hàng trăm cảm nhận của độc giả toàn quốc tại đây.

Mong tin tốt lành!
Fususu - Nguyễn Chu Nam Phương

155 Câu hỏi

155 Câu hỏi & Trả lời từ Fususu



Trả lời

Your email address will not be published. Required fields are marked *

  1. Yen says:

    Lam sao de ve so do tu duy that hieu qua . Tuy biet cac cong thuc de ve no nhung khi ve ra khong thay hieu qua

  2. nguyên says:

    cách vẽ sơ đồ tư duy bằng tiếng anh về nghề nghiệp và dự định trong tương lai (có hình ảnh)

  3. Trường says:

    Khi cần nhớ lại kiến thức thì phải tưởng tượng trong đầu cái sơ đồ tư duy hả anh?

    • Mr.Susu says:

      Đúng rồi, với điều kiện là em đã vẽ đi vẽ lại sđtd đó nhiều lần, sẽ tưởng tượng được ra.

      • Trường says:

        Đối với môn toán có áp dụng sđtd được không anh? Mấy cái định lí, định nghĩa, công thức dài phức tạp làm sao cho vào sđtd được ạ?

      • Mr.Susu says:

        Toán là môn của logic & rèn luyện.
        SĐTĐ chỉ có tác dụng tổng hợp thôi nhé.

  4. Hoan says:

    anh oi muon nho lau ta nen lm j

  5. viet says:

    bạn vẽ giúp tôi sơ đồ tư duy anh hùng vừ a dính

  6. No Emotion says:

    hay

  7. Hoan says:

    Vẽ sơ đồ tư duy tổng thể kiến thức bài: Danh từ, động từ, tính từ trong một trang giấy

  8. Thắng says:

    Tôi đọc kiến thức thấy rất bổ ích. Thanks

  9. Nam says:

    hay thế nhà em cũng có quyển ý nhưng đọc buồn ngu quá nên xem ông Khô giảng hay hơn

  10. Mai says:

    Làm thế nài đe viết các từ khóa 1 cách gọn gàng bằng ký tự hoạc hình ảnh đc ạ? Lần trước mình có đọc của fususu 1 bài có nói về các chuyển các dạng văn bản chữ viết thanh hình í . Bạn cho mình xin lại link đc ko ạ? Mình tìm mãi ko thấy

  11. Nguyễn Văn Quang says:

    Bài viết chia sẻ những kinh nghiệm sử dung Sơ đồ tư duy rất hay, bổ ích và thực tế !

  12. Hana Nguyễn says:

    cho em hỏi là nên vẽ SĐTD trước bài học hay sau bài học ạ

  13. quang says:

    sơ đồ quan hệ có phải là phao không anh?

  14. Hana Nguyễn says:

    anh cho em hoi ls để vừa áp dung sdtd với trí nhớ siêu đẳng để học bài dk ạ

  15. vũ văn tuấn says:

    anh ơi một sơ đồ tư duy thì cần bao nhiêu thời gian là đủ ạ với lại áp dụng cho môn toán ra sao ạ vì nó toàn công thức thôi

  16. Sái Vũ Bảo Linh says:

    Chữ “danh từ” thì nên dùng hình gì đây ạ?

  17. Trinh says:

    Cảm ơn fususu rất nhiều…Đúng thứ e đang bỡ ngỡ. E thích cách thích cách hoá hình nhưng ngành e học nhiều từ khó hoá hình quá vd như từ “chuyển hoá cơ sở”
    Chúc 1 ngày tốt lành

  18. Bảo Trần says:

    A ơi, khi nào mình nên dừng SĐTD và khi nào dùng phao câu ạ?

    • Mr.Susu says:

      Tùy cấu trúc của bài nhé. Nếu bài có nhiều ý chính, ý nhỏ thì nên xài sdtd, còn nếu bài các ý liền mạch nhau, mô tả quan hệ với nhau thì nên xài sơ đồ quan hệ.

  19. P says:

    Nếu em muốn vẽ sơ đồ tư duy về hệ thần kinh thì nên vẽ hình trung tâm là hình gì ạ?


Bạn dùng smartphone?
Bấm để thử App của Susu nhé!